Xwendevanên hêja û delal vê care em ê li ser Lêkera Bûn bisekinin bikaranîna we bi cînavan re bi taybetî gurûpa (ez – tu – ew – em – hun  - ew) ji ber ku pir formên cuda ji lêkera bûn re hene û gelek caran ew tê guhertin

 

Cînav û lêkera bûn

 

 

Du girûp ji cînavên kesanî di zimanê kurdî de hene.

 

1-   Girûpa radêr:

Ez – tu – ew – em – hûn – ew

 

2-   Girûpa tewangî:

Min – te – (wî, wê) – me – we – wan

 

Lêkera bûn wek lêkereke sivik, alîkar û têneper ( interansitîv). Girûpa Radêr ( ez – tu – ew – em – hûn – ew ). Dikarin bi hemî demên lêkerên têneper  re ( intransitîv) re bên bi karanîn.

Lêkerên Têneper ev in: Wek: çûn – hatin – bûn – rabûn – rûniştin – ken – rev – bez – qîrîn – lîstin – û hemî lêkerên lebatê û hwd.

 

Ez im – tu yî – ew e -  em in – hûn in – ew in.

 

Fermana lêkera çûyin û hatin ev e: here – were.

 

Dema niha.

 

Ez im – tu yî – ew e – em in – hûn in – ew in……

 

Tu çi dikî ?

Ez çîrokê dixwînim.

Ez karê xwe dikim.

Ez namê dinivîsim.

 

Ew çi dike?

Ew namê dixwîne.

Ew pirtûkê dixwîne

Ew sêvê dixwe.

 

Hûn çi dikin?

Em dersên xwe dixwînin.

Em li te guhdar dikin.

Em  karê xwe bi rê ve dibin.

Em  sêvan dixwin.

 

Tu ki yî?                    

Ez Delîl im.

Ez mêvan im.

Ez rêwî me.

 

Ew ki ye?

Ew Dîlan e.

Ew Azad e.

Ew Rewşen e

Ew Hozan e.

 

 

 

 

Hûn kî ne?

Em Mamoste ne.       

Em xwendekar in.

Em kurd in.

Em Hunermend in.

Em rêwî ne.

 

 

Tu çawe yî ?

Ez baş im

Tu baş î

Ew baş e

Em baş in

Hûn baş in

Ew baş in.

 

 

Dema wê bê ) pêşeroj)

Ev dem ji lêkera ( dên) û lêkera bingehîn pêk tê ( ez + (dên) ê + bi + xwînim.

 

Tu yê çi bikî?

Ez ê bixwînim

Tu yê bixwînî

Ew ê bixwîne

Em ê bixwînin

Hûn ê bixwînin

Ew ê bixwînin.

 

Dema bûhêrkê bi lêkera ( bûn  - bû )

 

Ew kî bû ?

Ez Delîl bûm

Tu Delîl bûyî

Ew Delîl bû

Em mamoste bûn

Hûn mamoste bûn

Ew mamoste bûn

 

Lêkera bûn bi wateya çêbûnê ( wek ingilîzî become).

 

Tu çawe bûyî?

Ez baş bûm

Tu baş bûyî

Ew baş bû

Em baş bûn

Hûn baş bûn

Ew baş bûn

 

 

Lêkera bûn bi wata çêbûnê. Wek ingilîzî  (become) têneper ( intransitîv)

Dema Niha

 

Tu dibî çi?                        

Ez dibim hunermend.

Tu dibî hunermend

Ew dibe hunermend

Em dibin hunermend

Hûn dibin hunermend

Ew dibin hunermend.

 

Dema wê bê ( pêşeroj)

 

Tu yê bibî çi ?

Ez ê bibim zanyar

Tu yê bibî zanyar

Ew ê bibe zanyar

Em ê bibin zanyar

Hûn ê bibin zanyar

Ew ê bibin zanyar

Dema bûriya têdayî.

 

Tu bûyî çi?

Ez bûm pêlewan

Tu bûyî pêlewan

Ew bû pêlewan

Em bûn pêlewan

Hûn bûn pêlewan

Ew bûn pêlewan

 

Dema bûriya dûdar.

 

Ez bûme pêlewan

Tu bûyî pêlewan

Ew bûye pêlewan

Em bûne pêlewan

Hûn bûne pêlewan

Ew bûne pêlewan

 

Çîroka dema bûrî.

 

Ez bûbûm mamoste

Tu bûbûyî mamoste

Ew bûbû mamoste

Em bûbûn mamoste

Hûn bûbûn mamoste

Ew bûbûn mamoste

 

Çîroka dema Niha.

 

Ez dibûm nivîskar

Tu dibûyî nivîskar

Ew dibû nivîskar

Em dibûn nivîskar

Hûn dibûn nivîskar

Ew dibûn nivîskar

 Xwendevanê hêja em li vir gihan dawiya vê gotarê lê care bê em ê lis er berdewamiya bikaranîna lêkera Bûn bisekinin.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Add to: del.icio.us | Digg