Xwendevanên hêja em ê lis er bikaranîna lêkera bûn we lêkereke alîkar rawestin û vê carê bi cînavên wek (min – te – wî,we – me – we – wan ) re bikarbînin

 

Wek lêkereke alîkar kû forma (çîroka dema bûrî) pêktîne.

 

Min nan xwaribû

Te nan xwaribû

Wî, wê nan xwaribû

Me nan xwaribû

We nan xwaribû

Wan nan xwaribû

 

 

Cînavên tewangî  ( oblique) bi her çar demên bûhêrkê re tên. Wek:

 

Min – te – wî, wê – me – we – wan

 

Bûriya têdayî.

 

Min sêv xwar

Te hirmî xwar

Wî tirî xwar

Wê hinar xwar

Me hejîr xwar (xwarin)

We pirtuqal xwar (xwarin)

Wan gelyaz xwarin

 

 

Bûriya têdayî

 

Min sêv xwariye

Te sêv xwariye

Wî tirî xwariye

Wê hinar xwariye

Me hejîr xwariye (xwarine)

We nan xwariye

Wan şîv xwariye

 

Çîroka dema bûrî

 

Min sêv xwaribû

Te sêv xwaribû

Wî tirî xwaribû

Wê hinar xwaribû

Me hinar xwaribû

We nan xwaribû

Wan sêv xwaribû

 

Çîroka dema niha

 

Min sêv dixwar

Te hirmî dixwar

Wî nan dixwar

Wê tirî dixwar

Me nan dixwar

We şîv dixwar

Wan taştê dixwar.

 

 

Lê girûpa cînavên radêr bi hemû deman re  bi lêkerên têneper (intransitiv) re têne bikar anîn.

Wek:

 

Tu diçî kû ?                                       Tu ji bajêr hatî ?

Ez diçim dibîstanê                               Ez ji gund hatim

Tu diçî dibîstanê                                  Tu ji gund hatî.

Ew diçe dibîstanê                                Ew ji gund hat.

Em diçin dibîstanê                               Em ji gund hatin.

Hûn diçin dibîstanê                  Hûn ji gund hatin.

Ew diçin dibîstanê                               Ew ji gund hatin.

 

Tu yê biçî ku ?

 

Ez ê biçim dibîstanê

Tu yê biçî dibîstanê

Ew ê biçe dibîstanê

Em ê biçin dibîstanê

Hûn ê biçin dibîstanê

Ew ê biçin dibîstanê

Tu çûyî ku ?

 

Ez çûm dibîstanê

Tu çûyî dibîstanê

Ew çû dibîstanê

Em çûn dibîstanê

Hûn çûn dibîstanê

Ew çûn dibîstanê

 

 

Berî niha tu çûyî ku ?

 

Ez çûme mal

Tu çûyî mal

Ew çûye mal

Em çûne mal

Hûn çûne mal

Ew çûne mal

 

Tu çûbûyî ku ?

 

Ez çûbûm mal

Tu çûbûyî mal

Ew çûbû  mal

Em çûbûn mal

Hûn çûbûn mal

Ew çûbûn mal

 

Tu diçûyî ku ?

 

Ez diçûm dibistanê

Tu diçûyî dibistanê

Ew diçû  dibistanê

Em diçûn  dibistanê

Hûn diçûn  dibistanê

Ew diçûn  dibistanê

 

 

 

 

 

 

 

Cînavên malanî (posesiv) wek:

 

Min, te, ) wî, wê), me, we, wan

 

Pirtûka te çawe ye?

 

Pirtûka min sor e.                      a min sor e. .

Pirtûka te reş e.                         a te reş e.

Pirtûka wî zer e.                         a wî zer e.

Pirtûka wê sipî ye.                     a wê sipî ye.

Xaniyê me mezin e.                    yê me mezin e.

Mala we dûr e.                           a we dûr e.

Hespê wan boz e.                      ê wan boz e.

Pirtûkên wan sor in                     ên wan sor in.

Li vir nav gereke bi zayenda nêr an jî bi ya mê ve bê nîşankirin.

 

Cînavên Objektîv jî ev in.

Wek:

Min, te, wî – wê, me, we, wan 

 

Ev pirtûk ji bo kê ye?

 

Ev pirtûk ji bo min e.  Pirtûk a min e.  Wî pirtûk da min.

Pirtûk ji bo te ye?.       Pirtûk a te ye.    Min pirtûk da te.

Pênûs ji bo wî ye.

Ev gûl ji bo wê ye.

Ev xanî ji bo me ye.

Ev dibîstan a we ye.

 

 

Lêkera  hebûn. Dema niha  û dema bûrî

 

Te çend bira hene?     Wek lêkerke têper tê bikaranîn.

Çend birayên te hene?  Wek lêkereke têneper tê bikaranîn.

 

Min birayek heye. Min du bira hene.           

Birayekî min heye. Du birayên min hene.     

 

Te xwîşkek heye.    Te sê xwîşk hene.

Xwîşkeke te heye. Sê xwîşkên te hene.

 

Wî pênûsek heye.   Wî du pênûs hene.

Pênûseke wî heye.  Dû pênûsên wî hene.

 

Wê pirtûkek heye.  Wê du pirtûk hene.

Pirtûkeke wê heye. Du pirtûkên wê hene.

 

Me xaniyek heye.   Me du xanî hene.

Xaniyekî me heye.  Du xaniyên me hene.

 

We xaniyek heye.   We du xanî hene.

Xaniyekî we heye.  Du xaniyên we hene.

 

Wan xaniyek heye. Wan du xanî hene.

Xaniyekî wan heye. Du xaniyên wan hene.

 

 

 

 

Lêkera hebûn bi dema bûrî re.              

 

Min birayek hebû                       Min du bira hebûn

Birayekî min hebû                      Du birayên min hebûn.

 

Te xanîyek hebû                        Sê xaniyên te hebûn

Xanîyekî te hebû                        Du xaniyên te hebûn

 

......................................................................................

Li vir em gihiştin dawiya bikaranîna lêkera bûn.

 

 

 

Add to: del.icio.us | Digg